Systemy nawadniania tuneli foliowych – jak wyposażyć konstrukcję, by zwiększyć plony?
Skuteczne nawadnianie to fundament każdej uprawy prowadzonej w tunelu foliowym. Woda nie dociera tu z opadów, a warunki pod osłoną szybko prowadzą do przesuszenia gleby. Integralną częścią wyposażenia tuneli foliowych powinien więc być dobry system nawadniania. Dobrze też, jeśli jest on dopasowany do charakteru uprawy. Jeśli chcesz zwiększyć plony, ograniczyć straty wody i mieć nad podlewaniem realną kontrolę – zacznij od przemyślanego projektu. W tym wpisie przedstawiliśmy, jak zaplanować wyposażenie tunelu, aby podlewanie było najbardziej skuteczne. Zapraszamy do lektury!
Spis treści
Projekt tunelu a system nawadniania – wszystko zaczyna się od konstrukcji
Wybór sposobu nawadniania musi być dostosowany do konstrukcji tunelu foliowego. Projekt powinien uwzględniać parametry takie jak:
- wysokość i szerokość obiektu,
- dostęp do źródła wody oraz możliwość jego ciśnieniowego zasilania,
- typ upraw (w gruncie, workach lub doniczkach),
- możliwość zautomatyzowania obsługi.
W przypadku montażu konstrukcji ogrodniczych z serii MEDIUM bądź STRONG system nawadniania może być traktowany jako integralna część wyposażenia szklarni czy tuneli foliowych. Obie serie umożliwiają bezpieczną instalację ramion zraszających oraz prowadzenie linii kroplujących wzdłuż grządek. Dzięki modularnej budowie i stabilnym profilom stalowym tunel można zaprojektować z myślą o późniejszym doposażeniu bez konieczności ingerowania w całą konstrukcję.
Jakie systemy nawadniania do tunelu foliowego sprawdzają się w praktyce?
Wybór odpowiedniego rodzaju zależy od kilku czynników: powierzchni tunelu, rodzaju uprawy, dostępności źródła wody oraz stopnia automatyzacji, jaki jest planowany. Najważniejsze jednak, by sposób nawadniania był dopasowany do warunków panujących w tunelu i potrzeb roślin.
Nawadnianie ręczne – dobre tylko na niewielką skalę
Konewka lub klasyczny wąż ogrodowy znajdą zastosowanie raczej w małych, przydomowych tunelach. To rozwiązanie tanie, nieskomplikowane, jednak mało precyzyjne. Podlewanie ręczne zajmuje dużo czasu, wiąże się z dużym zużyciem wody, a w przypadku niektórych gatunków może prowadzić do rozwoju chorób grzybowych – zwłaszcza gdy liście są często mokre.
System nawadniania kropelkowego – kontrola i oszczędność
To jeden z najczęściej wybieranych sposobów podlewania w tunelach foliowych. Linie kroplujące umożliwiają dostarczanie wody bezpośrednio do strefy korzeniowej, co znacząco ogranicza straty wilgoci. Sprawdzają się zarówno w gruncie, jak i przy uprawach w pojemnikach. Dużym plusem tego rozwiązania jest to, że nie wymaga ono wysokiego ciśnienia – może być zasilane nawet z beczki, w miejscach bez dostępu do sieci wodociągowej. Wadą bywa wrażliwość na jakość wody – przy dużej zawartości osadów system może się zatykać. Warto wtedy zastosować prosty filtr mechaniczny.
Ramiona zraszające. Szybkie nawadnianie większych powierzchni
W tunelach średnich lub dużych, szczególnie tych wykorzystywanych intensywnie przez cały sezon, coraz częściej stosuje się zautomatyzowane ramiona zraszające. To mobilne urządzenia, które przemieszczają się po torze wzdłuż tunelu, równomiernie podlewając całą powierzchnię uprawy. Ich działanie można dostosować do wielu parametrów: ilości wody, szerokości toru, czasu pracy, itd. Ramiona sprawdzają się tam, gdzie najbardziej potrzebne jest szybkie nawodnienie większej liczby roślin w krótkim czasie. Są nieodzowne dla upraw, przy których regularność podlewania ma bezpośredni wpływ na jakość zbiorów.
Porównanie systemów nawadniania w tunelu foliowym
| Rodzaj systemu | Podlewanie ręczne | Nawadnianie kropelkowe | Ramiona zraszające |
|---|---|---|---|
| Zastosowanie | Uprawy amatorskie, małe tunele | Grządki, uprawy rzędowe, pojemniki | Intensywne uprawy pod osłonami |
| Powierzchnia tunelu | do 20–30 m² | 20–200 m² | powyżej 100 m² |
| Dach płaski | EPS 100, XPS | 0,036 | 25-30 |
| Automatyzacja | brak automatyzacji | możliwa półautomatyzacja | pełna automatyzacja |
| Wymagania techniczne | konewka lub wąż ogrodowy | taśmy, linie kroplujące, zasilanie grawitacyjne lub ciśnieniowe | prowadnice, zasilanie ciśnieniowe, panel sterujący |
| Zalety | niski koszt, brak instalacji | oszczędność wody, precyzyjne dawkowanie | szybkie podlewanie dużych powierzchni, programowalność |
| Wady | czasochłonne, ryzyko przelania, nierównomierne podlewanie | podatność na zatykanie, konieczność filtrowania wody | wyższy koszt, potrzeba miejsca na montaż |
Dobór systemu nawadniania – co trzeba wziąć pod uwagę?
Wybierając system nawadniania do tunelu foliowego, dobrze jest oprzeć decyzję na kilku konkretnych kryteriach.
- Rodzaj i sposób prowadzenia upraw: przy warzywach owocujących, takich jak pomidory czy papryka, szczególnie dobrze sprawdzają się systemy kroplujące. W uprawach rzędowych z kolei warto rozważyć rozwiązania zraszające, które skracają czas podlewania, jak również wyrównują poziom wilgoci w glebie.
- Powierzchnia oraz kształt tunelu: w małych tunelach dobrze funkcjonuje taśma kroplująca zasilana np. z beczki. W przypadku większych konieczny może być dostęp do sieci wodnej, a także instalacja oparta na stałym ciśnieniu.
- Dostęp do wody i warunki techniczne: kiedy źródłem wody ma być zbiornik, lepiej postawić na instalacje niskociśnieniowe, np. systemy kroplowe grawitacyjne. Jeśli zaś dostępna jest pompa lub sieć, można rozważyć bardziej zaawansowane rozwiązania z dyszami ciśnieniowymi oraz sterowaniem.
- Potrzeba automatyzacji: tam, gdzie uprawy zajmują dużą powierzchnię lub wymagają częstego podlewania (np. podczas upałów), automatyzacja nie jest luksusem, tylko koniecznością. Proste sterowniki pozwalają ustawić czas pracy, ilość wody, częstotliwość podlewania, a co najważniejsze: działają nawet wtedy, gdy nikogo nie ma na miejscu.
Montaż systemu nawadniania – o czym warto pamiętać?
Ani najlepszy projekt, ani właściwy dobór systemu nawadniania nie zagwarantują sukcesu, jeśli instalacja będzie niedokładna. Oto co trzeba uwzględnić podczas montażu.
- Zanim rozpoczniesz prace instalacyjne, zaplanuj układ grządek oraz ścieżek. Linie kroplujące powinny przebiegać równolegle do rzędów roślin, możliwie blisko strefy korzeniowej. Unikaj ich prowadzenia pod samymi ścieżkami – tam woda nie będzie potrzebna. Jeśli korzystasz z pojemników lub doniczek, kroplowniki powinny być rozmieszczone centralnie względem każdego stanowiska. Ważne, aby każde źródło wody pokrywało dokładnie jedną roślinę.
- Zadbaj o odpowiednie zasilanie. Jeżeli używasz beczki, ustaw ją minimum 1-1,5 metra nad poziomem tunelu, by zapewnić grawitacyjny przepływ. Przy większych instalacjach przyda się pompa, jak też podstawowy filtr, który ochroni linie przed zamuleniem. Ramiona zraszające wymagają już zasilania ciśnieniowego – minimum kilka barów, w zależności od długości i konfiguracji. W tym przypadku instalacja musi być dobrze uszczelniona oraz przystosowana do pracy pod wyższym obciążeniem.
- Zaplanuj dostęp serwisowy. Nawet jeśli system działa bez zarzutu, sezonowe czyszczenie i kontrola szczelności są obowiązkowe. Pamiętaj! Dobrze zaplanowana instalacja to taka, którą można naprawić lub rozbudować bez demontażu połowy tunelu.
- Zanim posadzisz pierwsze rośliny, uruchom instalację oraz obserwuj przepływ wody. Sprawdź, czy każdy rządek dostaje odpowiednią ilość wody oraz czy żadne miejsce nie zostaje pominięte. To moment, w którym można jeszcze łatwo coś poprawić – później każda zmiana będzie wiązać się z ryzykiem uszkodzenia uprawy.
W nowoczesnym ogrodnictwie system nawadniania to pierwszy element, jaki warto uwzględnić przy planowaniu tuneli foliowych. Konstrukcja, jeśli jest dobrze przemyślana, a także dobrze dobrany sposób podlewania przekładają się na zdrowsze rośliny, wyższe plony i większą przewidywalność w sezonie. Im lepiej zaplanujesz podlewanie na etapie projektu, tym mniej problemów pojawi się w trakcie uprawy. Wybór rozwiązania nie musi być skomplikowany – wystarczy podejść do tematu świadomie, z uwzględnieniem realnych warunków, potrzeb roślin oraz własnych możliwości.